Cijfers middelengebruik onder jongeren geven gemeenten inzicht
Welke ontwikkelingen zien we in het middelengebruik onder jongeren? Om gemeenten inzicht te geven, ontwikkelde CJG Rijnmond factsheets met cijfers over alcohol, vapes en andere middelen uit schooljaren 2022 tot en met 2025. Onderzoeker Ivanka van Delft en beleidsadviseur Layla Teunissen brachten de ontwikkelingen per gemeente in beeld.
Content
Van signalen naar inzicht
‘Binnen CJG Rijnmond verzamelen we vanuit onze dienstverlening veel gegevens over de gezondheid en ontwikkeling van jongeren,’ vertelt Ivanka. ‘Deze gegevens zijn we steeds meer aan het gebruiken voor monitoring en beleidsadvies. Na een eerdere analyse van borstvoedingsdata hebben we dit keer gekeken naar middelengebruik onder jongeren.’
De aanleiding kwam vanuit de praktijk. Professionals gaven aan dat zij veranderingen zagen in het gebruik van bepaalde middelen. ‘Dan is het waardevol om te kijken of je die signalen ook terugziet in de data. Door ontwikkelingen over meerdere jaren naast elkaar te leggen, krijg je een goed beeld van trends en kan het CJG gemeenten ondersteunen bij beleidskeuzes’, vertelt Layla.
Het gebruik van snus vraagt aandacht
‘De cijfers voor Rotterdam-Rijnmond laten regionaal een positieve ontwikkeling zien. Het gebruik van alcohol, vapes en verschillende andere middelen neemt onder jongeren af. Het roken van tabak blijft stabiel maar het gebruik van snus laat juist een lichte stijging zien.’
‘Vooral die ontwikkeling van snus viel ons op,’ zegt Ivanka. ‘De percentages zijn nog relatief laag, maar in meerdere gemeenten zien we een stijgende trend. Dat is belangrijk om te volgen, omdat snus vaak hoge doses nicotine bevat en kan leiden tot nicotineverslaving. Als kinderen al vroeg beginnen met middelen, zijn zij extra gevoelig voor een verslaving op latere leeftijd.’
In schooljaar 2024-2025 heeft 29% van de leerlingen in klas 2 en 42% van de leerlingen in klas 4 ooit alcohol gebruikt. Voor vapes gaat het om 19% en 29%. Snus is gebruikt door 2,5% van de leerlingen in klas 2 en 6,4% van de leerlingen in klas 4.
Verschillen tussen gemeenten
Naast regionale trends vallen ook de verschillen tussen gemeenten op. In sommige gemeenten zijn stijgingen zichtbaar, vooral onder leerlingen in klas 2. ‘Dat zou erop kunnen wijzen dat jongeren op jongere leeftijd experimenteren met middelen,’ vertelt Ivanka. ‘Tegelijkertijd moeten we voorzichtig zijn met die conclusie. Het gaat soms om kleine aantallen, waardoor percentages kunnen schommelen. Daarom is het belangrijk om deze ontwikkelingen de komende jaren te blijven volgen.’
Input voor beleid en preventie
De analyses zijn verwerkt in factsheets per gemeente. Naast cijfers bevatten deze ook adviezen en aandachtspunten voor beleid. De resultaten worden bovendien gebruikt voor de IZA-monitor van de Zuid-Hollandse Eilanden en de BAR-gemeenten.
‘De factsheets geven gemeenten handvatten om prioriteiten te bepalen,’ zegt Layla. ‘We adviseren om aandacht te blijven houden voor alcoholgebruik en vapen, maar zeker ook voor snus. Door ontwikkelingen vroeg te signaleren, kun je tijdig inzetten op preventie en voorlichting.’
Meer informatie of vragen?
De factsheets zijn niet openbaar beschikbaar. Wil je meer informatie of de factsheet van jouw gemeente ontvangen? Neem dan contact op met het beleidsteam via beleid@cjgrijnmond.nl.
