Vapen wordt steeds populairder onder jongeren. Door de verschillende smaken en het iede dat het minder schadelijk is dan roken, lijkt het aantrekkelijker. Maar hoe zit dat verschil tussen vapen en roken? En waarom vapen jongeren eigenlijk? Orthopedagoog Marieke van Werkhoven deelt haar inzichten.
Een vape is een apparaat die we ook wel een e-sigaret noemen. Het heeft een batterij die je kunt opladen. In de e-sigaret zit een speciale vloeistof. De batterij zorgt ervoor dat deze vloeistof verdampt. Dan kun je de damp inademen. De vloeistof smaakt vaak naar fruit, snoep of menthol. Het bevat water, smaakjes, een stof genaamd propyleenglycol en/of glycerol en vaak nicotine, dit is verslavend. De smaakjes komen van extra chemische stoffen.
Veel jongeren denken dat vapen beter is dan roken, omdat er geen tabak verbrand wordt. Toch zijn de verschillen kleiner dan vaak wordt gedacht.
Vapen wordt vaak als minder slecht gezien, maar de gevolgen van vapen kunnen ook ernstig zijn, vooral voor jongeren.
‘Probeer als ouder regelmatig spontaan een gesprekje te hebben met je puber. Dat kan bijvoorbeeld tijdens het avondeten zijn als gezin, maar ook door eens een-op-een te helpen met huiswerk of door samen de afwas te doen. Op dit soort momenten kan je van alles met elkaar bespreken. Zo creëer je een sfeer waarin je kind zich comfortabel voelt om te praten. Dat zorgt ervoor dat je ook moeilijke onderwerpen kunt bespreken. Maak er geen groot gesprek van waar jullie voor gaan zitten. Door op een natuurlijke manier te praten, verklein je de kans dat jongeren gaan vapen zonder dat jij het merkt’, adviseert Marieke.
Vraag je je af hoeveel jongeren vapen? Cijfers laten zien dat steeds meer jongeren vapen. Bijna 1 op de 10 kinderen van 12 jaar al eens heeft gevapet. Waarvan 1 op de 6 jongeren aangeeft dat zij zich soms onder druk gezet voelen om te vapen. Daarom is het belangrijk dat ouders op de hoogte zijn van de gevolgen van vapen en deze bespreken. Het gesprek aangaan met je kind helpt je beter te begrijpen waarom jongeren vapen en waarom vapen zo populair is onder jongeren.
Marieke vertelt hoe je met een gesprek met je kind om kunt gaat: ‘Pubers voelen zich snel alsof hun ouders niets weten van hun wereld. Als ouder is het daarom goed om wat te weten over wat er speelt. Dat zorgt ervoor dat je kind eerder bij jou aanklopt met vragen. Dingen verbieden werkt vaak tegen, het maakt iets alleen maar aantrekkelijker. Voer een open gesprek. Laat je kind weten dat ze hun ervaringen en gedachten over vapen met je kunnen delen, zonder oordeel.’
Zelfvertrouwen ontstaat niet in één groot gesprek over vapen. Het groeit juist door kleine oefenmomenten, zoals keuzes maken, grenzen aangeven en leren vertrouwen op je eigen gevoel. Die vaardigheden helpen jongeren later om beter om te gaan met verleidingen en groepsdruk.
‘Als je kind zelf wilt vapen kan hij snel benoemen dat ‘iedereen’ het doet. Dat wil je misschien tegenspreken, maar dat is niet handig als je een goed en open gesprek wilt hebben met je puber. Stel vragen die inspelen op wat jouw kind belangrijk vindt. Als hij bijvoorbeeld op hoog niveau sport kan je bespreken dat vapen zorgt voor een slechtere conditie, dan kan je niet meer op dit niveau blijven sporten. Geeft je kind aan niet te willen vapen? Bespreek dan dat je snapt dat dat moeilijk kan zijn in een groep. Vraag bijvoorbeeld hoe je kind daarmee omgaat.’
Wist je dat vapes gevaarlijke stoffen zoals nicotine, zware metalen en fijnstof bevatten? Marieke vertelt: ‘Vapen wordt gepresenteerd als een minder schadelijk alternatief voor roken, maar de langetermijneffecten van vapen zijn schadelijk. Het is bekend dat het de hersenontwikkeling van een kind verstoort. Ook vergroot vapen het risico op concentratieproblemen, angsten, depressie en verslaving. Op de website van het RIVM lees je meer informatie bekend.'
'Pubers vinden het soms moeilijk om vooruit te denken; ze willen bijvoorbeeld nu meedoen met hun vrienden. De problemen die later kunnen komen zijn minder interessant dan de directe beloning. Het is daarom belangrijk dat we als ouders op de hoogte zijn van de risico’s en deze bespreken. Probeer ook het goede voorbeeld te geven door zelf niets te roken.’
‘Een goede regel is om nooit vanuit je emotie een gesprek te starten. Als je merkt dat je boos bent is het slim om bijvoorbeeld een dag te wachten voordat je het bespreekt. Bedenk ook welke vragen je gaat stellen. Hoe komt je kind bijvoorbeeld aan een e-sigaret/vape? Dat zou via een website kunnen, maar het kan ook op een andere manier. Bijvoorbeeld via iemand die ouder dan 18 jaar is. Dan helpt het om meer over de situatie te leren.’
Stoppen met vapen kan lastig zijn, vooral doordat veel vapes nicotine bevatten. Toch kun je als ouder helpen:
Wil je meer weten over vapen onder jongeren of maak je je zorgen over je kind? Neem dan gerust contact met ons op. Onze professionals denken graag met je mee.
