Mondmotoriek gaat over hoe je lippen, tong, kaken en wangen samenwerken. Bij kinderen speelt dit een belangrijke rol in hun ontwikkeling. Het vormt de basis voor het leren praten. Jeugdverpleegkundige Simone Runge legt uit waarom mondmotoriek belangrijk is en welke oefeningen je kind bij de ontwikkeling helpen.
Simone vertelt: ‘Vanaf 3 maanden ontwikkelt je kind nieuwe mondbewegingen naast het zuigen. Eerst gebruikt je kind de mond vooral om te drinken. Daarna leert hij stap voor stap meer, zoals het sluiten van de lippen, de tong optillen en de kaak bewegen. Tussen 4 maanden en 1 jaar leert je kind happen, stukken eten afbijten en kauwen om veilig en goed te kunnen eten en drinken.’
‘Mondmotoriek speelt ook een grote rol bij de spraakontwikkeling. Je kind leert klanken maken met de tong, lippen en kaak. Daarnaast helpt een sterke mondmotoriek bij het ademen door de neus. Kinderen die vaak door de mond ademen, hebben meer kans op ontstekingen, verkoudheden of een afwijkende mondhouding.’
‘Elk kind ontwikkelt zich in zijn eigen tempo. Toch zijn er signalen die kunnen wijzen op een achterstand.’ Soms herken je deze al rond de leeftijd van 1 jaar. Signalen die veel voorkomen zijn:
Open mondgedrag: de mond staat vaak open, ook in rust.
Slappe mondspieren: moeite met lippen sluiten of veel kwijlen.
Mondademhaling: ademen door de mond in plaats van de neus.
Moeite met eten: niet willen kauwen, stukjes vermijden of eten lang in de mond houden.
Onduidelijke spraak: moeite met klanken of praten met de tong tegen of tussen de tanden. Hierdoor kunnen klanken vervormd klinken, waardoor je kind kan gaan slissen.
Haperen en stotteren: soms merk je dat je kind hapert of gaat stotteren, dit is een fase die hoort bij de taalontwikkeling. Als stotteren aanhoudt, kan extra aandacht voor mondmotoriek helpen.
Je kunt je kind helpen met korte, speelse oefeningen. We hebben een aantal oefeningen op een rij gezet.
Kauwen voorbereiden: laat je baby sabbelen op een veilige bijtring.
Lippen gebruiken: maak zachte kusgeluiden en laat je baby dit nadoen.
Speen en duimen afbouwen tijdens slapen: haal de speen of duim uit de mond zodra je baby slaapt.
Mond sluiten: als je baby met open mond slaapt, kun je de lippen zachtjes sluiten. Let er wel op dat je kind goed door de neus kan ademen.
Leren eten van een lepel: begin vanaf 6 maanden met oefenhapjes van vaste voeding. Dit kan met kinderservies en -bestek.
Kauwen op zacht eten: bijvoorbeeld banaan, avocado of broodkorsten.
Happen oefenen: bied kleine stukken eten aan om af te bijten.
Tongbewegingen: steek je tong uit en wacht tot je kind dit nadoet.
Afbouwen van speen en fles: door de speen en fles af te bouwen ondersteun je sterke mondspieren en neusademhaling.
Drinken uit beker: tussen 6 en 8 maanden kun je beginnen met oefenen om je kind te laten drinken uit een beker.
Blazen: ga samen proberen hoe je een veer of een watje wegblaast.
Kauwen op stevigere stukken: zoals een appel of komkommer.
Klok nadoen: doe samen een klok na: bim-bam, bim-bam.
Paardengeluid: klak met de tong als een paard: klik-klak, klik-klak.
Rietje: door met een rietje te drinken, versterken de mondspieren.
Blaasvoetbal: blaas om de beurt een pingpongbal naar de overkant van de tafel via een rietje. Dit stimuleert de lipspanning.
Fluiten of mondharmonica: probeer samen een liedje te fluiten of blaas op een mondharmonica.
Tongbewegingen: maak rondjes met de tong of beweeg deze omhoog en omlaag.
Gekke bekken trekken: ga samen met je kind voor de spiegel staan en trek gekke bekken.
Bellenblazen: een leuke oefening om de mondmotoriek bij kinderen te verbeteren. Door de lippen te tuiten en gecontroleerd te blazen, worden de lip- en wangspieren versterkt.
‘Samen spelen met je kind is goed voor zijn ontwikkeling. Probeer elke dag een paar minuten te oefenen. Je kunt bijvoorbeeld tijdens het voorlezen de dierengeluiden nadoen. Misschien lukken de oefeningen niet meteen, maar door te blijven oefenen wordt het vaak beter’, legt Simone uit.
Wil je hulp bij de oefeningen of heb je vragen over het mondgedrag van je kind? Neem gerust contact met ons op. Onze professionals denken graag met je mee.
