Van borsten die opzij schuiven tot darmen die totaal anders liggen: als je zwanger bent, veranderen je organen van plek. Je lichaam maakt ruimte voor je groeiende baby. Maar hoe ziet dat er precies uit? En waarom is het belangrijk om dit te weten? Jeugdverpleegkundige Esmee legt uit wat er allemaal gebeurt in je buik tijdens de zwangerschap.
Je baarmoeder groeit van het formaat van een peer naar de grootte van een watermeloen. Die ruimte moet ergens vandaan komen. 'Je organen zijn flexibeler dan je denkt', vertelt Esmee. 'Je lichaam past zich op een slimme manier aan. De baarmoeder groeit langzaam en geeft je organen de tijd om mee te bewegen.'
Dit proces begint al vroeg in de zwangerschap. Rond week 12 groeit je baarmoeder boven je bekken uit. Vanaf dat moment begint het echte schuiven van je organen.
‘Bijna alle organen in je buik- en borstgebied krijgen een nieuwe plek. De grootste veranderingen zie je bij je maag, darmen, longen en hart.’
‘Je maag schuift omhoog en wordt samengedrukt. Daarom kun je tijdens de zwangerschap last krijgen van brandend maagzuur. Je darmen worden naar de zijkanten en naar achteren geduwd. Dit kan verstopping veroorzaken, omdat je darmen minder ruimte hebben om te bewegen.’ Ook je longen krijgen minder ruimte. Ze worden omhoog geduwd door je groeiende baarmoeder. 'Hierdoor kun je soms kortademig worden, vooral later in de zwangerschap', legt Esmee uit. 'Je longen werken gewoon anders dan normaal.'
In het laatste trimester ziet je lichaam er van binnen heel anders uit dan normaal. Je maag zit veel hoger en je lever wordt opzij geduwd. Je nieren kunnen iets hoger komen te liggen en je blaas wordt platgedrukt. Ook je hart verandert van positie. Het draait een beetje naar links en omhoog. Dit is een van de redenen waarom je hartslag tijdens de zwangerschap sneller wordt. 'Je hart moet harder werken om al dat extra bloed rond te pompen', vertelt Esmee. Je ribben kunnen zelfs iets uitwijken om meer ruimte te maken. Sommige zwangeren voelen dit als pijn onder hun ribben, vooral aan de rechterkant.
'Naast je baarmoeder spelen enkele organen een extra belangrijke rol tijdens de zwangerschap. Je nieren werken harder om afvalstoffen van jou en je baby af te voeren. Daarom moet je vaker plassen. Je lever heeft het ook drukker. Dit orgaan maakt verschillende zwangerschapshormonen aan en verwerkt extra afvalstoffen. Ook je hart en longen zijn belangrijk: zij zorgen ervoor dat je baby genoeg zuurstof en voeding krijgt. De placenta is een nieuw en tijdelijk orgaan dat ontstaat tijdens de zwangerschap. Dit orgaan verbindt jou met je baby en zorgt voor alle uitwisseling van voedingsstoffen, zuurstof en afvalstoffen.'
'Door al die verschuivingen kun je verschillende klachten krijgen. Buikpijn is normaal, vooral aan de zijkanten waar je baarmoeder aan ligamenten vastzit. Ook verstopping komt veel voor.'
Veel zwangeren krijgen last van kortademigheid, vooral bij inspanning. 'Dit is heel gewoon', zegt Esmee. 'Je hoeft je pas zorgen te maken als je heel benauwd wordt of pijn op de borst krijgt.' Brandend maagzuur is ook heel herkenbaar door de nieuwe positie van je maag.
Sommige vrouwen voelen pijn onder hun ribben. Dit komt door je lever en maag die tegen je ribben drukken. Ook rugpijn is normaal door de veranderde houding en het extra gewicht.
Na de bevalling hebben je organen ongeveer 6 weken nodig om terug te keren naar hun gewone plek. Je baarmoeder krimpt geleidelijk terug naar de oorspronkelijke grootte. 'Dit proces heet involutie', vertelt Esmee. 'Je voelt dit vaak als nageboorte weeën.' Je maag en darmen nemen ook weer hun oude positie in. Toch kunnen sommige veranderingen blijvend zijn. Je ribben kunnen iets wijder blijven staan en je buikspieren hebben tijd nodig om sterker te worden. Tijdens het herstel na de bevalling is het belangrijk om je lichaam de tijd te geven. Je hebt net 9 maanden lang grote veranderingen doorgemaakt.
Hoewel de meeste klachten normaal zijn, zijn er signalen waarbij je contact op kunt nemen met je verloskundige of huisarts. Let op bij erge pijn die niet wegtrekt, plotselinge kortademigheid of hartkloppingen die lang aanhouden.
Ook bij bloedverlies, minder bewegen van je baby of erge hoofdpijn kun je het beste contact opnemen. 'Vertrouw op je gevoel', zegt Esmee. 'Als iets niet goed voelt, is het altijd slim om het te laten checken.'
Het zwangerschapsgesprek bij het CJG is een goed moment om al je vragen te stellen. We bespreken dan ook wat je kunt verwachten tijdens je zwangerschap en hoe je je kunt voorbereiden op het ouderschap.
Het is indrukwekkend hoe je lichaam zich aanpast tijdens de zwangerschap. Alle organen werken samen om jouw baby een veilige plek te geven om te groeien. De meeste klachten die je voelt, zijn tekenen dat alles goed werkt. 'Elk lichaam reageert anders op een zwangerschap', benadrukt Esmee. 'De ene vrouw heeft veel last van verschuivende organen, de ander merkt er bijna niets van. Beide zijn normaal.' Goed slapen tijdens de zwangerschap helpt je lichaam om met alle veranderingen om te gaan.
Wil je meer weten over wat er in je lichaam gebeurt tijdens de zwangerschap? In onze cursussen voor aanstaande ouders bespreken we uitgebreid alle veranderingen die je kunt verwachten.
Ben je zwanger en heb je vragen over de veranderingen in je lichaam? Neem gerust contact met ons op. Onze professionals denken graag met je mee.
